De nieuwe film van Joachim Trier is een familiedrama dat te veel thema’s wil exploreren, maar het geruis verzoenend weet te dempen wanneer de zussen, al vallend in elkaars armen, op het doek verschijnen.
Rode kozijnen, klimop langs de houten muren, een torentje dat uitsteekt, vogels die fluiten zodra de zon doorbreekt. In Joachim Triers nieuwe film Sentimental Value – in het Noors Affeksjonsverdi – oogt het huis, dat al generaties lang door dezelfde familie wordt bewoond, harmonieus. Maar die schijnbare harmonie wint niet van de onrust die zich er al die jaren heeft afgespeeld, leert het publiek al snel.
Met deze premisse alleen al stelt Trier zichzelf voor een grootse opgave. Het familiedrama volgt de zussen Nora (Renate Reinsve) en Agnes (Inga Ibsdotter Lilleaas), die als kind getuige zijn van de vechtscheiding van hun ouders. Hun vader, de ooit beroemde filmregisseur Gustav Borg (Stellan Skarsgård), gebruikt de scheiding om volledig in zijn werk te verdwijnen. Maar wanneer hun moeder overlijdt, keert Gustav terug, met een nieuw script. Hij wil dat zijn oudste dochter Nora, een succesvolle toneelactrice, zijn moeder speelt in een film die zijn laatste meesterwerk moet worden.
© Christian Belgaux
Wirwar
Helaas bezwijkt de al complexe premisse onder de wirwar van thematiek. De steeds meer homogeen wordende tijd, de beklemming van het kunstenaarschap, intergenerationeel trauma, alcoholmisbruik, existentiële twijfel. De hoeveelheid verspreidt zich over het doek als olievlekken. Trier lijkt geen keuze te willen maken. En met die compromisloze multidirectionele aanpak verliest de film aan zeggingskracht. Het geeft je een onbestemd gevoel. Wat probeert Sentimental Value ons eigenlijk te vertellen?
Te veel en óók te expliciet. Met een scène waarin een straalbezopen Gustav zijn middelvinger naar het huis opsteekt, bijvoorbeeld. En eerlijk gezegd, ook soms ronduit flauw. In een overgangscène lijken de beelden op een soort makelaarstour. Onder het mom van vergankelijkheid wordt ingezoomd op de nieuwe marmeren vloer van het familiehuis en de steriele, strakke keuken. In de zaal wordt gelachen. Een ‘te koop’ bordje in de tuin was genoeg geweest. Trier wil verduidelijken, keer op keer op keer. En dat werkt soms slecht, op een verzoenende uitzondering na.
© Memento FilaKasper Tuxenms
Intiem helend
De gehele film vaart op de kracht van de dans die de zussen om elkaar heen maken. De oudste, stuurloos en onverbiddelijk naar hun vader, tegenover de jongste, met richting en een eigen gezin, in staat tot vergiffenis. Je voelt dat Trier het zal laten uitlopen op iets dat aanvankelijk wellicht overbodig lijkt, want alles is al duidelijk. Maar wanneer het intieme portret dan toch komt, in bed, omhult in elkaars armen, is het innemend, herkenbaar en verdooft het bovenal alle onrust die Von Trier om hen heen heeft gewekt. Het dempt de rest van het geruis en laat je dan tóch, uiteindelijk, aankomen.
‘How did it happen? You turned out fine, and I became f-cked up’, zegt Nora trillend.
‘That’s not true’, antwoordt Agnes.
‘Why didn’t our childhood ruin you?’, vraagt Nora.
‘There’s one major difference in the way we grew up’, zegt Agnes.
‘I had you’.
De hele zaal slikt. Met deze scène steekt Sentimental Value een hart onder de riem van ieder oudste kind.