18 maart bepaalt Amsterdam haar toekomst. De stad kampt met een nijpend woningtekort, internationale spanningen die doorwerken in de wijken, en een wisselend veiligheidsgevoel. GroenLinks, D66, PvdA en VVD, de vier grootste partijen in de gemeenteraad, bieden fundamenteel verschillende antwoorden op deze uitdagingen.
Een starter die zijn dertigste verjaardag viert in zijn oude kinderkamer, een winkelier in het centrum die kampt met openlijke drugsoverlast, en een leraar die de spanningen uit de Gazastrook voelt doorsijpelen in het klaslokaal. Op 18 maart bepaalt Amsterdam haar koers voor de komende raadsperiode. NAP Nieuws vergelijkt de standpunten van de vier grootste partijen in de huidige gemeenteraad: GroenLinks, D66, PvdA en VVD.
Woningmarkt: Consensus over tekort, strijd over regie
Iedere partij erkent de crisis: Amsterdam kampt met een tekort van ruim 45.000 woningen en op populaire huurwoningen reageren soms meer dan 16.000 woningzoekenden tegelijk, zo blijkt uit cijfers van de gemeente en Onderzoek en Statistiek (OIS). Hoewel alle partijen sneller willen bouwen, liggen de oplossingen ver uit elkaar.
D66 zet in op volume met een ambitie van 125.000 woningen tot 2040, en focust specifiek op betaalbare koopwoningen voor starters tussen de vier en zes ton. De VVD wil de markt meer ruimte geven voor middensegment-woningen en pleit voor een bevriezing van lokale woonlasten om de stad betaalbaar te houden voor werkenden. Aan de linkerkant kiest de PvdA voor radicale bescherming door de verkoop van sociale huurwoningen volledig te stoppen, denk aan woningcorporaties die complexen verkopen aan particuliere verhuurders, en voorrang te geven aan de bouw van seniorenwoningen om doorstroming te bevorderen. GroenLinks houdt vast aan de strikte ’40-40-20′ verdeling (40 procent sociale huur, 40 procent middenhuur, 20 procent koopsector) en wil ‘eeuwigdurende middenhuur’ invoeren: woningen die na verkoop altijd betaalbaar blijven doordat de grond gemeentelijk eigendom blijft, waardoor beleggers niet kunnen speculeren met de huurprijs.
Internationale spanningen: Geld als instrument
Mondiale conflicten zoals de oorlogen in Palestina en Oekraïne, de protesten in Iran en de regeerperiode van de Amerikaanse president Trump, laten diepe sporen na in de wijken. Volgens onderzoek van OIS naar radicalisering signaleert 74 procent van de professionals een toename in het ‘wij-zij’-denken. De gemeenteraad heeft hier een concreet drukmiddel: het budgetrecht over subsidies en beleidsregels.
GroenLinks wil dit budget actief inzetten voor subsidies aan antiracisme-organisaties en ziet de stad als platform voor mondiale solidariteit. De PvdA kiest voor het programma ‘De Verbonden Stad’, waarbij subsidies worden gebruikt om dialoog tussen verschillende geloofsgemeenschappen in de wijken te stimuleren, bijvoorbeeld door buurthuizen te financieren waar moslims, joden en christenen elkaar ontmoeten. D66 wil extra investeren in burgerschapsonderwijs om de ‘Amsterdamse belofte’ van individuele vrijheid en tolerantie te beschermen. De VVD wil juist kritischer kijken naar subsidies voor activistische organisaties die de openbare orde verstoren en pleit voor een strikte handhaving van demonstratieregels om ondernemers te ontzien.
Veiligheid: Focus op drugsoverlast en -geweld
De veiligheidsbeleving rondom drugs verschilt sterk per buurt. Volgens het Amsterdams Veiligheidsbeeld 2025 ervaart 7 procent van de inwoners in het centrum frequent overlast door drugsgebruik en -handel. In de buitenwijken ligt het accent meer op drugsgeweld: in 2024 vonden er meer dan 50 explosies plaats bij woningen, vaak gelinkt aan afrekeningen in het drugsmilieu.
De VVD kiest voor de harde lijn met meer camera’s op straat en een uitbreiding van preventieve fouilleeracties waarbij de politie mensen in risicogebieden mag fouilleren zonder concrete verdenking. D66 richt zich op aanpak van drugsoverlast door meer capaciteit voor straatcoaches en verslavingszorg in het centrum. De PvdA wil een gericht offensief tegen witwassen in de vastgoedsector, denk aan criminelen die drugsgeld investeren in Amsterdamse panden, en pleit voor meer capaciteit bij politie en justitie om drugsnetwerken op te rollen. GroenLinks zet in op extra budget voor jongerenwerk om te voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden en wil een strikt verbod op etnische profilering door handhavers.
Op 18 maart maken de Amsterdammers de balans op. Kiest de stad voor de nadruk op sociale bescherming en solidariteit van GroenLinks en PvdA, de liberale focus op uitvoering en veiligheid van de VVD, of de groeikoers van D66? De uitslag bepaalt niet alleen het beleid voor de komende vier jaar, maar ook het definitieve gezicht van Amsterdam tot 2030.