Sinds 1 januari gelden er nieuwe regels voor het aanvragen van huurtoeslag. Veel nieuwe mensen komen voor geld in aanmerking, maar lang niet iedereen is daarvan op de hoogte.
Betaal je meer dan 900,07 euro huur per maand, of ben je net 21 geworden? Dan heb je sinds 1 januari mogelijk recht op honderden euro’s huurtoeslag. Huurders die maandelijks meer dan 900,07 euro betalen, vielen voorheen geheel buiten de boot, maar die bovengrens is nu weggevallen. Ook veel jonge huurders kunnen in de nieuwe situatie op geld rekenen: de minimumleeftijd voor het aanvragen van volledige toeslag is verlaagd van 23 naar 21 jaar. Belangrijk blijft wel dat huurders over een zelfstandige woning beschikken en niet te veel verdienen of vermogen hebben.
De voorwaarden zijn verruimd om een groeiende groep mensen te ontzien die weinig verdienen, maar toch veel huur betalen. Ondanks een laag inkomen, lukt het hen in de huidige woningcrisis niet om een sociale huurwoning te bemachtigen. De wachttijd daarvoor blijft enorm: gemiddeld 9,8 jaar, blijkt uit de laatste cijfers van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties.
Daardoor zijn veel mensen gedwongen om uit te wijken naar de private huurmarkt. En wie de huurmarkt op gaat in Amsterdam, moet flink wat geld ophoesten. Een dinsdag uitgekomen analyse van woningwebsites Pararius en Huurwoningen.nl laat wederom zien dat er nergens in Nederland meer huur wordt betaald dan in de hoofdstad. De gemiddelde huur steeg vorig jaar met 9,1 procent naar 28,68 euro per vierkante meter. Genoeg reden voor Amsterdamse huurders om blij te zijn met de verruimde voorwaarden voor huurtoeslag.
12 procent loopt toeslag mis
Maar dat mensen recht hebben op toeslag, betekent lang niet altijd dat ze deze ook krijgen. Het CPB publiceerde vorig jaar een groot onderzoek waarin aangetoond werd dat 12 procent van alle rechthebbenden geen huurtoeslag aanvraagt. Juist private huurders, die sowieso al meer betalen dan huurders van corporatiewoningen, lopen vaak geld mis. In het meest typische geval bleef er maandelijks 111 euro op de plank liggen.
‘Veel mensen realiseren zich simpelweg niet dat ze in aanmerking komen voor regelingen zoals huurtoeslag’, aldus Olaf Simonse van Universiteit Leiden. Als psycholoog heeft hij veel onderzoek gedaan naar de redenen achter het onbenut laten van sociale voorzieningen. ‘Het gaat er niet om dat mensen een regeling kennen, maar eerder of ze kunnen herkennen dat die voor hen van toepassing is. Zolang dat besef ontbreekt, komt niemand in actie.’ Zeker als de voorwaarden versoepeld worden en dus nieuwe doelgroepen in aanmerking komen, ligt dat gevaar op de loer.
‘Schieten met hagel’
Het ministerie van Financiën beschikt momenteel over onvoldoende gegevens om op voorhand te controleren wie er recht heeft op huurtoeslag. Daardoor is het moeilijk om de juiste mensen te bereiken en blijft er dus geld liggen.
Woordvoerder Anna Wijers geeft aan dat er via campagnes geprobeerd wordt om mensen op hun rechten te wijzen, maar dat is volgens Simonse maar weinig effectief: ‘Als je niet weet dat een boodschap voor jou bedoeld is, is een poster in een bushokje voor gedragsverandering niet genoeg. Het blijft dan schieten met hagel.’
Zes Amsterdamse woningcorporaties geven in een reactie aan hun huurders, middels nieuwsbrieven en berichten op de website, van de nieuwe voorwaarden op de hoogte te hebben gesteld. Omdat ook zij geen zicht hebben op wie precies rechthebbende is, blijft de verantwoordelijkheid voor het aanvragen echter bij de huurder zelf blijft liggen.
Proactieve overheid
In Den Haag klinkt al lange tijd kritiek op het huidige toeslagensysteem. De Nationale Ombudsman pleitte onlangs nog voor een ‘proactieve houding vanuit de overheid’. Toeslagen zouden automatisch moeten worden toegewezen, in plaats van het huidige aanvraagsysteem.
Aan de wetswijzigingen die daarvoor nodig zijn, wordt al jaren gewerkt. Tot het zover is, kan je zelf een proefberekening maken om te kijken of je in aanmerking komt.