Bezoekers van Amsterdam zullen in de toekomst op straat niet meer verleid worden tot het eten van vlees of het reizen met vliegtuig. De gemeenteraad van Amsterdam besloot donderdag 22 januari tot het verbieden van fossiele en vleesreclames.
Het was nog spannend of de plannen door de raad zouden komen. Niet alle partijen waren enthousiast. ‘Het verbieden van fossiele reclames is een legitiem doel. Dat betekent niet dat dit een goed plan is’, zei Daniëlle de Jager van D66. ‘Dit idee is exemplarisch voor het absolute failliet van het Amsterdamse klimaatbeleid’, aldus Kevin Kreuger van JA21.
Fossiele reclames en reclames voor vleesproducten moeten volgens de plannen van GroenLinks en Partij voor de Dieren verdwijnen uit de openbare ruimte van Amsterdam. Dat moet het huidige klimaatbeleid van de stad versterken. De reclames zorgen volgens de indieners voor meer fossiele- en vleesconsumptie en zijn zodoende slecht voor het milieu.
Maar volgens D66 zijn de regels onduidelijk. Dat geldt bijvoorbeeld voor de uitzondering waarbij ondernemers wel mogen adverteren ‘aan of in de directe nabijheid’ van hun winkel, stelde De Jager. Het zorgt bovendien voor extra regeldruk voor ondernemers: die moeten zelf uitzoeken of ze onder de regeling vallen. Daarbij blijft het volgens D66 de vraag of de plannen überhaupt haalbaar zijn, aangezien er geen budget is vrijgemaakt voor handhaving.
Haken en ogen
Ook wethouder Melanie van der Horst zag haken en ogen aan de plannen: ‘Het effect is klein, maar de nodige capaciteit is groot’, reageerde ze. Vlees- en fossiele reclames beheersen respectievelijk namelijk 0,1 en 4,3 procent van het straatbeeld, stelde Van der Horst.
Het gebrek aan handhavingscapaciteit is volgens de wethouder een tweede probleem. ‘Omdat de regels niet altijd duidelijk zijn, kunnen er handhavingsverzoeken komen. Daar kan je geen nee tegen zeggen.’ Dat de plannen in mei al geïmplementeerd moeten worden, noemde Van der Horst bovendien ‘bijna onmogelijk’. Hoewel de plannen dus zijn aangenomen, blijft het de vraag wanneer de reclames definitief uit het straatbeeld verdwijnen.
De plannen hebben een lange weg moeten afleggen. Al in 2020 diende GroenLinks een voorstel in tot het verkennen van een verbod op fossiele reclames. Sinds 2021 weert de stad dan ook al reclames voor vliegreizen, auto’s die rijden op fossiele brandstof en reclames voor kolen, olie en gas, via een contract met de reclame-exploitant van metrostations.
Zulke plannen zijn niet uniek. Andere gemeenten, zoals Den Haag en Bloemendaal, hebben al een verbod op fossiele reclames in de openbare ruimte. In Den Haag zorgde dit verbod nog voor weerstand van de reisbranche. Die spanden een kort geding aan, maar verloren bij de rechter.