Duizenden Amsterdamse moslims kunnen niet aan een hypotheek komen omdat hun geloof rente verbiedt. Rentevrije hypotheken bestaan, maar zijn in Nederland niet beschikbaar. Waarom komt de halalhypotheek hier maar niet van de grond?
Er staat genoeg spaargeld op hun rekening. Ook zijn er aangeboden huizen die, zo op het oog, aan alle wensen voldoen. Toch stuit een grote groep Amsterdamse moslims bij het kopen van een huis op een fundamenteel probleem: de Islam verbiedt moslims om rente te betalen of ontvangen. Dit weerhoudt hen van het afsluiten van een reguliere hypotheek. Hun hoop is gevestigd op iets wat in Nederland maar niet van de grond lijkt te komen: de rentevrije halalhypotheek.
Mo Houta (45) kent het probleem als bankconsultant en moslim van binnen en buiten. In afwachting van een halalhypotheek, zit hij momenteel in de vrije huursector. 3200 euro betaalt hij voor zijn appartement in IJburg. ‘Ik ben heel tevreden met mijn woning, maar bouw al hurend geen vermogen op. Er zijn mensen in mijn omgeving die minder verdienen, maar een hogere net worth hebben dan ik, omdat zij wel een huis hebben kunnen kopen.’
Houta vertelt dat zijn principes uiteindelijk zwaarder wegen, omdat Allah na zijn dood een oordeel over zijn leven zal vellen, en daarbij ook kijkt naar of hij het verbod op rente heeft nageleefd.
Rentevrije leningen
‘Het is een probleem dat zeer breed leeft bij onze achterban,’ vertelt fractievoorzitter Sheher Khan van DENK Amsterdam. Zijn partij wil het makkelijker maken om aan rentevrije leningen te komen, zo blijkt uit het (gisteren) verschenen verkiezingsprogramma. Dit soort leningen zijn momenteel in Nederland nog niet beschikbaar. Veel moslims blijven daardoor steken op de huurmarkt, terwijl zij eigenlijk zouden willen kopen.
DENK stelt voor dat de gemeente goedkope woningen gaat bouwen en verkopen via een ‘huurkoopconstructie’. Dat is een vorm van financiering waarbij een geldschieter (vaak een bank) een huis koopt voor een woningzoekende, en deze aan hem verhuurt. Naast de maandelijkse betaling van huur, betaalt de bewoner een deel aan aflossing, waarmee hij langzamerhand het eigendom over de woning overneemt. Veel buitenlandse banken werken al met de constructie.
Het grote verschil zit hem daarin dat de geldschieter winst maakt met verhuren van de woning, in plaats van het verstrekken van geld alleen. ‘Binnen de Islam wordt geld puur als ruilmiddel gezien, niet iets om winst mee te maken’, legt expert islamtisch financieren Sharif Soliman uit. ‘Het achterliggende idee is dat als je winst wil maken, je ook een bepaald risico moet nemen. Als een halalhypotheekverstrekker een huis gelijktijdig verkoopt én verhuurt, blijft hij aan het huis verbonden. Hij draagt dan de bijkomende risico’s van het verhuren. Die rechtvaardigen de vergoeding die hij ontvangt.’
Geen gelijk speelveld
Deze vorm van hypotheekverstrekking botst echter op veel Nederlandse belastingregels. Zo komen huurkopers niet in aanmerking voor de hypotheekrenteaftrek, omdat ze formeel gezien geen rente betalen. Ook hebben zij last van de overdrachtsbelasting, die dubbel betaald moet worden. Dat komt doordat het huis twee keer van eigenaar wisselt: eerst van originele eigenaar naar de halalhypotheekverstrekker, en daarna door naar de koper.
Dat maakt dat binnen het huidige landschap, halalhypotheken erg duur zijn om te verstrekken en daarom maar moeizaam van de grond komen. Soliman: ‘Er is totaal geen gelijk speelveld ten opzichte van leningen met rente.’ Hij verwijst daarbij naar het Verenigd Koninkrijk, dat zijn wetgeving wel heeft aangepast om islamitisch financieren mogelijk te maken: ‘In Nederland horen ze ‘islamitisch’, in het VK vooral ‘financieren’. Als ze daar denken dat er geld te verdienen valt, kijken ze naar de belemmeringen en proberen het op te lossen. In Nederland stagneert het.’
Hoewel Khan denkt dat zijn plan in de toekomstige Amsterdamse gemeenteraad een meerderheid kan krijgen, wijst hij vooral op de rol die de landelijke politiek moet spelen bij dit probleem. ‘Wij gaan voor een koerswijziging, en dit is daarvoor een signaal.’
Beperkt in keuzemogelijkheden
Er is wel een partij die binnen de huidige regelgeving probeert te opereren: De digitale bank Insifr. Zij werken geheel volgens islamitische principes en willen in 2027 de eerste Nederlandse halalhypotheken gaan aanbieden.
Tot die tijd blijven mensen vanwege hun religieuze overtuigingen beperkt in hun keuzemogelijkheden. Houta: ‘Een vriend van mij is een tijd dakloos geweest, omdat hij geen lening mocht aannemen en geen huurwoning kon vinden. Omdat hij een klein kind heeft, heeft hij na drie maanden, geheel tegen zijn principes in, toch maar een hypotheek genomen.’