Kübra Kara krijgt een boete voor telefoongebruik op de fiets in Amsterdam. Maar ze fietst nooit en de Zaandammer komt zelden in de hoofdstad. Ze vermoedt identiteitsfraude. ‘Ik begon bijna aan mezelf te twijfelen.’
Op de deurmat van Kübra Kara valt een blauwe envelop. Afzender: het Centraal Justitieel Incassobureau. Er staat dat ze op 3 juli om 07:40 met haar telefoon in haar hand op de Haarlemmerdijk in Amsterdam fietste. De boete bedraagt 178 euro.
Maar Kara beweert dat dit niet kan. ‘Ik fiets nóóit’, zegt ze. ‘Ik heb niet eens een fiets.’ Bovendien woont ze al jaren in Zaandam, op zo’n tien minuten loopafstand van haar werk. ‘In Amsterdam kom ik niet zo vroeg.’
Ze belt het nummer van de CJIB in de veronderstelling dat het een foutje is. Aan de andere kant van de lijn vertelt de telefoniste dat de boete wel degelijk voor haar bestemd is. ‘Maar u kunt bezwaar aantekenen’, wordt haar verteld. Dat doet Kara.
Maar na maanden wachten hoort ze dat haar bezwaar niet is geaccepteerd. Het proces-verbaal van de agent die de boete uitschreef geldt als voldoende bewijs. De agent zelf schrijft in een verklaring aan Kara dat hij zich het moment niet kan herinneren. Hij deelt die dag vijftien andere boetes uit. Uit de verklaring blijkt ook dat de persoon op de fiets zich destijds niet kon identificeren. Toch is de boete bij Kara in de brievenbus beland.
‘Hoe kan ik bewijzen dat ik ergens niet was?’, zegt Kara terwijl ze haar handen in de lucht gooit. ‘Ik begon bijna aan mezelf te twijfelen’, zegt Kara. ‘Ik ben nog even naar mijn garage toe gelopen om te checken: ‘Heb ik echt geen fiets?’ vertelt ze. Gelukkig heeft ze een getuige. Een vriendin die ’s nachts bij haar is blijven slapen. Ook heeft ze camerabeelden van haar appartement opgevraagd, om te bewijzen dat ze de deur niet zo vroeg uit was.
Identificatieplicht
Vanaf veertien jaar moet iedereen in Nederland een identiteitsbewijs kunnen tonen. Meestal gaat dat zonder problemen, zegt een woordvoerder van de politie Amsterdam. Soms heeft iemand echter geen ID bij zich. De politie mag zo iemand dan meenemen naar het bureau om de identiteit vast te stellen. In de praktijk gebeurt dat zelden: het kost tijd en levert weinig op. In plaats daarvan stelt de politie zogeheten atypische vragen om de identiteit te controleren. Er kan bijvoorbeeld gevraagd worden naar geboortedatum, geboorteplaats, relatiestatus of ouders.
Het is nog niet duidelijk of er echt iemand is die zich als Kara heeft uitgegeven, of dat de agent een controlefout heeft gemaakt. Toch adviseert de politie om aangifte te doen van identiteitsfraude, zodat er onderzoek kan worden gedaan. Ook stapt Kara naar de kantonrechter om de boete te bevechten.
Je digitale voetafdruk
Ze deelt haar verhaal ook op LinkedIn. Dat maakt veel los. Er stromen reacties binnen van mensen die zeggen iets soortgelijks hebben meegemaakt. Iemand reageert dat hij een parkeerboete kreeg in Rotterdam, terwijl hij in Assen woont. Een ander reageert dat hij een boete kreeg voor te snel rijden in Nederland, terwijl hij zich op dat moment in Frankrijk bevond.
De manier waarop de politie een identiteitscheck doet roept een vraag op. Hoe betrouwbaar zijn de antwoorden op atypische vragen in een tijd waarin persoonlijke gegevens steeds makkelijker online te vinden zijn? Wie even speurt op sociale media als Facebook of LinkedIn vindt al snel een geboortedatum en geboorteplaats. Ook over hun relatiestatus is niet iedereen geheimzinnig.
Kara besloot het op zichzelf te testen. Ze typte haar naam in een zoekmachine. “Door deze situatie ben ik best geschrokken van hoeveel er eigenlijk online te vinden is.” Al benadrukt ze wel dat het niet zeker is dat de boete via deze weg aan haar is geadresseerd.
De politie Amsterdam zegt geen signalen te hebben dat identiteitsfraude via atypische vragen veel voorkomt. “Iemand moet in zo’n geval de identiteit van een ander bewust uit het hoofd leren’, zegt een woordvoerder. “Dat vraagt voorbereiding.’ Tegelijk tipt de politie wel om even te controleren welke informatie er eigenlijk zichtbaar is.
Weten hoe je identiteitsfraude kan voorkomen? Klik hier: https://vm.tiktok.com/ZGdmsvvXy