Een buschauffeur die zegt dat een rolstoel te zwaar is. Een café zonder toegankelijke wc. Een fiets op de blindegeleidelijn. Voor veel Amsterdammers vallen zulke dingen niet op, maar voor mensen met een beperking betekenen ze dat ze niet mee kunnen doen.
‘Hoe vaak heb ik zelf wel niet mijn fiets op een blindegeleidelijn gezet, omdat ik het niet eens doorhad?’ zegt Lindy van Vliet, directeur van Cliëntenbelang Amsterdam. ‘Ik zie nu pas hoe belangrijk dit soort lijnen op de stoep zijn, of die ribbeltjes bij de tramhalte. Je hebt niet eens door hoeveel privilege je wel niet hebt.’
Cliëntenbelang Amsterdam behartigt de belangen van Amsterdammers met een fysieke of mentale kwetsbaarheid of zorgbehoefte. ‘Eigenlijk iedereen die een beetje ondersteuning kan gebruiken’, zegt Van Vliet. Een grote groep dus, maar waar nog te weinig aan wordt gedacht. ‘Er zit een grote discrepantie tussen om hoeveel mensen het gaat en hoe weinig ze zichtbaar zijn in de stad. Deze groep wordt nog te vaak onbewust, en soms bewust, buiten gesloten. Dat moet veranderen.’
Radicale volwaardigheid
Validisme, het discrimineren op basis van een fysieke, mentale of verstandelijke beperking, is in Amsterdam nog aan de orde van de dag, vertelt Van Vliet. ‘Veel mensen beseffen niet hoe vaak dit voorkomt. Er is echt veel meer bewustwording nodig, en daar kan Amsterdam nog enorme stappen in zetten.’
Cliëntenbelang heeft daarom een verkiezingsprogramma opgesteld, getiteld ‘Amsterdam: Stad van radicale volwaardigheid’, met aanbevelingen voor de gemeenteraad. De drie kernpunten: een toegankelijke stad, beleid samen met ervaringsdeskundigen en verbetering van de zorg.
‘Onze achterban voelt zich niet als volwaardig inwoner gezien,’ vertelt Van Vliet, ‘door hoe de maatschappij en de openbare ruimte is ingericht. Of de stoepen zijn te hoog, of de tramhaltes zijn niet toegankelijk, of een buschauffeur weigert iemand met een zware rolstoel. Dat mag wettelijk niet. Dat is pure discriminatie.’
Toegankelijkheid
Een groot knelpunt is volgens Van Vliet het openbaar vervoer en de publieke ruimte. ‘Probeer maar eens een horecatent met een goede gehandicapten-wc te vinden, die is er gewoon bijna niet. Alle Amsterdammers zouden overal moeten kunnen gaan, rollen en staan, waar ze ook maar willen.’
Dat vraagt om een andere manier van beleid maken: niet óver mensen, maar mét hen. ‘Dat begint met je eigen perspectief durven loslaten en echt open te luisteren,’ zegt Van Vliet. ‘Stel de vraag: wat heb jij nodig? Neem de kennis van ervaringsdeskundigen serieus, minstens zo serieus als wetenschappelijke rapporten en financiële modellen. En handel er dan ook naar. Als die groep zegt dat iets nodig is, dan doen we dat.’
Verbeteringen in de zorg
Ook in de zorg ziet Cliëntenbelang problemen. ‘Procedures en regels zijn veel te ingewikkeld, en de wachtlijsten zijn enorm. Je moet wel kunnen garanderen dat mensen de zorg krijgen die ze echt nodig hebben.’ Volgens Van Vliet is dat geen naïeve wens. ‘Er is echt geld genoeg. Het gaat erom welke keuzes je maakt en waar je in investeert. In ons verkiezingsprogramma staat een financiële paragraaf die laat zien dat het gewoon kan.’
Met de petitie ‘Maak van Amsterdam een stad waar iedereen mee kan doen’, die op 9 maart tijdens het verkiezingsdebat in de Balie wordt aangeboden aan de fractievoorzitters van de gemeenteraad, wil Cliëntenbelang afdwingen dat toegankelijkheid, inclusie en passende zorg hoger op de agenda komen. ‘Iedereen zou volwaardig moeten kunnen meedoen,’ besluit Van Vliet. ‘Je kan er eigenlijk niet tegen zijn, zou je denken.’